Niedokrwistość u dializowanych - eprex

Jedną z głównych przyczyn wywołujących niedokrwistość u chorych z niewydolnością nerek jest niedobór erytropoetyny, hormonu pobudzającego szpik kostny do tworzenia czerwonych krwinek. Skutkiem tego uboga w erytrocyty krew nie jest w stanie przenieść wystarczającej ilości tlenu i sprostać zapotrzebowaniu nań przez organizm. To dlatego ludzie chorujący na niedokrwistość tak często czują zmęczenie, są ospali i nie sąw stanie podołać swym podstawowym obowiązkom. U dializowanych chorych dodatkowe czynniki pogłębiające niedokrwistość to utrata krwi związana z samą dializą (zawsze niewielka ilość krwi pozostaje w liniach i w dializatorze) i konieczność pobierania krwi do licznych badań laboratoryjnych.

Czym można zastąpić erytropoetynę ?

EPREX jest sztucznie wytworzonym hormonem, który zastępuje naturalną erytropoetynę produkowaną przez zdrowe nerki. EPREX podaje się chorym w przypadku niedoboru naturalnego hormonu.

Co daje EPREX pacjentowi ?

EPREX leczy niedokrwistość u pacjentów z niewydolnością nerek poprzez zwiększenie ilości czerwonych ciałek krwi i poziomu hemoglobiny. Poprawa wartości morfologii następuje w ciągu pierwszych paru tygodni od rozpoczęcia leczenia. U dializowanych pacjentów, u których w trakcie oczekiwania na przeszczep doszło do uczulenia na skutek licznych transfuzji krwi, leczenie EPREXEM po kilku miesiącach wycisza tę specyficzną reakcję układu odpornościowego i umożliwia wykonanie przeszczepu nerki bez obawy o szybki odrzut nerki zaraz po zabiegu. Ponadto leczenie EPREXEM powoduje, że uzupełniające transfuzje krwi przestają być konieczne.
Stosowanie EPREXU całkowicie wyklucza krwiopochodną drogę zakażenia wirusami wywołującymi cytomegalię (CMV), żółtaczkę zakaźną (HBV, HCV, HDV) oraz nabyty zespół braku odporności - AIDS (HIV).

Jak zmienia się samopoczucie pacjentów ?

W związku z poprawą niedokrwistości mają oni więcej sił i prowadzą bardziej aktywne życie. Osoby otrzymujące EPREX mają lepszy apetyt, poprawia się ich zdolność koncentracji uwagi, samopoczucie, wzrasta ich sprawność fizyczna, ogólnie czują się lepiej. U dzieci i rosnących jeszcze pacjentów EPREX zmniejsza tworzenie mocznika, zmniejsza toksemię mocznicową i powoduje szybszy przyrost masy ciała. U wielu dorosłych dializowanych wyraźnie poprawia się libido. Jakość życia oceniana obiektywnymi kryteriami medycznymi i psychologicznymi również wyraźnie się poprawia.

Czy pacjent leczony EPREXEM wymaga specjalnych badań ?

Lekarz prowadzący na początku leczenia EPREXEM częściej niż zwykle kontroluje ciśnienie krwi, ciężar pacjenta i stężenie hemoglobiny. Po okresie 3- 4 tygodni leczenia, badania morfologii krwi i badania fizykalne pacjenta nie odbiegają częstością od ogólnie przyjętych.

Jaką dawkę EPREXU powinien otrzymywać pacjent z niedokrwistością spowodowaną niewydolnością nerek ?

Dawka początkowa leku zależy do ciężaru ciała pacjenta i indywidualnej odpowiedzi na EPREX. Jest ona ustalana przez lekarza prowadzącego w zależności od nasilenia niedokrwistości. Zostanie ona skorygowana podczas pierwszych miesięcy leczenia do dawki, jaka będzie dalej stale podawana. Z reguły we wstępnym okresie leczenia dawka EPREXU powinna wynosić od 100 do 150 jednostek na kilogram ciężaru ciała na tydzień . Po kilku tygodniach stosowania, po uzyskaniu zadowalających wartości hematokrytu i hemoglobiny, można zmniejszyć częstość podawania leku lub w ogóle na jakiś czas wstrzymać się z jego stosowaniem.

Jak długo pacjent powinien otrzymywać EPREX ?

Pacjent powinien otrzymywać EPREX tak długo, jak długo jest dializowany. Jeśli zostanie wykonany przeszczep nerki, nowa nerka powinna produkować wystarczającą ilość naturalnego hormonu, by zapewnić prawidłowe wartości morfologii krwi i dalsze leczenie EPREXEM stanie się niecelowe. W wyjątkowych przypadkach EPREX może być podawany pacjentom po przeszczepie nerki.

Czy leczenie EPREXEM może być nieskuteczne ?

Jeżeli leczenie EPREXEM nie przynosi oczekiwanego efektu, przyczyną tego stanu mogąbyć:

* niedobór żelaza,
* niedobór kwasu foliowego lub witaminy B 12 ,
* współistniejące zakażenie lub stan zapalny,
* upośledzenie czynności szpiku kostnego,
* zbyt mała dawka EPREXU.

Rozpoznanie przyczyny i właściwe postępowanie jest podstawą skutecznego leczenia erytropoetyną.

Czy stosowanie EPREXU wpływa na samą dializę ?

Wraz ze zwiększeniem się liczby czerwonych krwinek wzrasta wartość hematokrytu dializowanych chorych. Ich krew staje się nieco gęstsza i może ulec zwiększeniu zapotrzebowanie na heparynę używaną w czasie dializ. Może również obniżyć się sprawność samego dializatora, przez co zdolność do usuwania toksycznych substancji z krwi spada. Lekarz oraz pielęgniarka prowadzący dializę odpowiednio skorygują parametry dializy. Pacjent powinien obserwować swoją przetokę, gdyż przy gęstszej krwi istnieje pewne niewielkie ryzyko powstania zakrzepu w dostępie naczyniowym.

Jakie mogą być inne uboczne reakcje podczas leczenia EPREXEM ?

W wyniku zwiększenia liczby czerwonych ciałek krwi może dojść do podwyższenia ciśnienia tętniczego krwi. Nadciśnienie może stać się poważnym problemem. Lekarz prowadzący wie o tym i powinien często kontrolować ciśnienie krwi pacjenta, i w razie potrzeby korygować dawki leków nadciśnieniowych. Warto też, by dializowani chorzy zechcieli zainteresować się swoimi wynikami badań krwi, gdyż w ostatecznym wyniku to one decydują o sukcesie leczenia dializami.


Autorzy: Małgorzata Równicka, Alina Żebrowska