Składniki odżywcze

BIAŁKA - budulec ciała

Białko jest najważniejszym składnikiem pokarmowym i jest niezbędne do utrzymania życia. Nie może być zastąpione żadnym innym składnikiem. Białko stanowi zasadniczy element budowy wszystkich tkanek, a odpowiedni jego dowóz decyduje o stanie zdrowia. Białko najlepszej jakości występuje w produktach pochodzenia zwierzęcego, w mięsie zwierząt, ryb, drobiu, w mleku i jego przetworach, w jajach. Białko pochodzenia roślinnego zalicza się do białek niepełnowartościowych. Przy spożywaniu białka w zbyt małych ilościach lub o niskiej jakości, czynność komórek ulega upośledzeniu, manifestującym się zwiększeniem podatności na zakażenia i choroby. Stosowanie diety niskobiałkowej przez dłuższy czas hamuje wzrost, powoduje rozpad i zużycie własnych tkanek ustroju bez możliwości ich odnowy. Zastosowanie natomiast zbyt dużej ilości białka w diecie może być przyczyną gromadzenia się w nadmiarze produktów ich rozpadu (np. kwasu moczowego), wzrostu stężenia mocznika, potasu, fosforu we krwi, a jeśli nerki są niewydolne - zakwaszenia ustroju.

Organizm człowieka nie ma możliwości tworzenia rezerw białka. Jego źródłem w stanach niedoboru w diecie są prawie wyłącznie mięśnie.

TŁUSZCZE- wydajne źródło energii

Tłuszcze mogą być gromadzone w ustroju pod postacią tkanki tłuszczowej, której ilość waha się znacznie pomiędzy poszczególnymi ludźmi. Tłuszcze występują zasadniczo w dwóch postaciach różniących się od siebie budową kwasów tłuszczowych. Nasycone kwasy tłuszczowe zawarte są przede wszystkim w tłuszczach i produktach zwierzęcych - maśle, smalcu, boczku, mięsach, wędlinach, śmietanie i tłustych serach. Nienasycone kwasy tłuszczowe zawarte są w tłuszczach roślinnych - w olejach słonecznikowym, sojowym, kukurydzianym, rzepakowym i w oleju rybim. Uważa się, ż e tłuszcze nienasycone są zdrowsze i one powinny przeważać w diecie. Niedobór niezbędnych kwasów tłuszczowych w diecie może być przyczyną obniżonej odporności oraz licznych chorób skóry i naczyń krwionośnych. Jednym z podstawowych tłuszczów gromadzonych w ustroju jest cholesterol. Jest on głównie zawarty w produktach zwierzęcych: maśle, słoninie, wędlinach, tłustym nabiale, żółtkach jaj, móżdżku, majonezie - ale także w oleju palmowym i maśle kokosowym. Nadmiar cholesterolu w organizmie przyspiesza procesy miażdżycowe.

WĘGLOWODANY- źródło energii i ciepła

Węglowodany są źródłem energii i ciepła, i są niezbędne do metabolizowania innych składników odżywczych, takich jak białka i tłuszcze. Z praktycznego punktu widzenia węglowodanami są głównie: skrobia (wielocukier), glukoza (cukier prosty) i sacharoza (dwucukier, cukier spożywczy). Skrobię spotykamy w wielu produktach spożywczych - pieczywie, przetworach mącznych i zbożowych, ryżu, ziemniakach, warzywach okopowych i jarzynach. Skrobia tworzy główną masę pokarmową i wraz z błonnikiem korzystnie wpływa na aktywność ruchową jelit, właściwe trawienie i formowanie masy kałowej. Produkty skrobiowe zawierają ponadto inne składniki (witaminy, sole mineralne, pierwiastki śladowe) i niewielkie ilości białek. Cukier (sacharoza) jako źródło energii i ciepła nie jest niezbędny do życia. Wchodzi w skład dżemów, marmolad, cukierków i wielu innych produktów nie zawierających z reguły już żadnych innych składników odżywczych (poza niektórymi witaminami). Owoce są bogatym źródłem cukrów prostych - glukozy i fruktozy.

ENERGIA

Przetwarzaniu pokarmów towarzyszy wydzielanie energii mierzonej najczęściej w kilokaloriach (kcal).

Prawidłowe odżywianie każdego pacjenta powinno zabezpieczyć wszystkie jego potrzeby energetyczne, a u dzieci - dodatkowo wzrost. Kalorie dostarczone z pożywieniem zaopatrują organizm w energię, umożliwiając jego prawidłowe funkcjonowanie. Głównym źródłem energii są węglowodany i tłuszcze. Jeden gram tłuszczu dostarcza dwukrotnie więcej energii w porównaniu do węglowodanów lub białek. Aby właściwie spełniać swoje funkcje, organizm potrzebuje określonej ilości kalorii. Jeżeli spożywa się zbyt mało kalorii, organizm uzyska ich niezbędną ilość ze zmetabolizowania zapasów tłuszczu lub białek własnych mięśni, co na dłuższą metę prowadzi do wyniszczenia. Jeżeli spożywa się zbyt wiele kalorii - zwiększają się nasze zapasy tłuszczu i niepotrzebnie przybywamy na wadze. Pamiętajmy! Odpowiednia ilość kalorii musi być spożywana każdego dnia, by chronić organizm przed zmniejszaniem lub zwiększaniem masy ciała.

WODA

Woda jest niezbędna do życia, ponieważ każdy proces toczący się w naszym organizmie ma miejsce w środowisku wodnym. Człowiek potrzebuje dziennie około 2 do 3 litrów wody, jakkolwiek ilość ta jest osobniczo bardzo zmienna. Zależy ona ponadto od strat drogą nerek (mocz), strat ze stolcem, poprzez pocenie i parowanie przez skórę, wydychanie przez płuca i od temperatury zewnętrznej, i jest różna w różnych stanach chorobowych.

SKŁADNIKI MINERALNE