|
Postacie kliniczne ZUM
Zakażenie układu moczowego może przebiegać pod postacią bezobjawowego bakteriomoczu, bezobjawowego zakażenia układu moczowego, zapalenia cewki moczowej i pęcherza, ostrego i przewlekłego odmiedniczkowego zapalenia nerek oraz posocznicy.
Bakteriuria znamienna jako jedyny objaw zakażenia określona jest mianem bezobjawowego bakteriomoczu, natomiast bezobjawowe zakażenie układu moczowego to bakteriomocz znamienny z ropomoczem, którym nie towarzyszą żadne objawy kliniczne. Jeżeli ZUM przebiega z gorączką, wymiotami, bólem brzucha lub w okolicy lędźwiowej, można podejrzewać ostre odmiedniczkowe zapalenie nerek. U niemowląt i dzieci do 3 r.ż. każde ZUM należy traktować jak ostre odmiedniczkowe zapalenie nerek.
Przyjmuje się obecnie, że przewlekłe odmiedniczkowe zapalenie nerek jest chorobą, która zaczyna się we wczesnym dzieciństwie i jest następstwem powstania blizn w nerkach w wyniku długotrwałych lub nawracających ZUM, zwłaszcza na podłożu wad wrodzonych, takich jak odpływ pęcherzowo-moczowodowy, pęcherz neurogenny, powtarzających się epizodów odmiedniczkowego zapalenia nerek i kamicy. W zapaleniu pęcherza moczowego poza objawami dyzurycznymi (parcie na mocz, ból przy oddawaniu moczu) stwierdza się leukocyturię i krwinkomocz. Bakteriomocz jest zazwyczaj nieznamienny, ponieważ częste mikcje zmniejszają możliwość namnażania się bakterii w pęcherzu. Podział zakażeń układu moczowego na powikłane i niepowikłane oraz nabyte poza szpitalem i szpitalne jest bardzo przydatny dla celów leczniczych. Mianem niepowikłanego ZUM określa się zakażenie u chorego, u którego nie występuje żadna czynnościowa lub anatomiczna patologia układu moczowego, ani też choroby lub inne czynniki upośledzające zdolność obronną organizmu. Rokowanie w niepowikłanym ZUM jest dobre. ZUM powikłane to zakażenia u chorego, u którego stwierdza się zaburzenia w odpływie moczu, choroby ogólnoustrojowe i upośledzające zdolność obronną organizmu. Większość autorów uważa, że każda choroba upośledzająca czynność nerek przyczynia się do rozwoju ZUM. Zakażenia powikłane stanowią duże ryzyko trwałego uszkodzenia nerek i/lub rozwoju posocznicy.
Objawy kliniczne ZUM
U noworodków i niemowląt rozpoznanie zakażenia układu moczowego jest trudne z powodu niecharakterystycznego i skąpoobjawowego przebiegu (brak łaknienia i przyrostu masy ciała, wymioty, gorączka bez uchwytnej przyczyny, objawy ze strony ośrodkowego układu nerwowego, przedłużona żółtaczka, bladość lub szare podbarwienie skóry). Ostre odmiedniczkowe zapalenie nerek u noworodków i niemowląt może przebiegać wśród objawów posocznicy. U dzieci w wieku 2 lat do najczęstszych objawów należą stolce biegunkowe, drgawki, brak przyrostu masy ciała, gorączka, wymioty. U dzieci starszych może występować gorączka, wymioty, ból brzucha i w okolicy lędźwiowej oraz zaburzenia w oddawaniu moczu (bolesne, częste i bezwiedne oddawanie moczu). Lokalizacja zakażenia, zwłaszcza u dzieci najmłodszych, noworodków i niemowląt, jest trudna ze względu na niespecyficzne objawy. Odróżnienie u tych dzieci zakażenia dróg moczowych od odmiedniczkowego zapalenia nerek na podstawie objawów klinicznych jest często niemożliwe i dlatego stosuje się w większości przypadków niezbyt precyzyjne rozpoznanie "zakażenie układu moczowego" (12, 13). W okresie niemowlęcym i wczesnodziecięcym częste występowanie gorączki tłumaczy się zakażeniami wirusowymi, co odwraca uwagę od rozpoznania ZUM. Z drugiej zaś strony ZUM może przebiegać w sposób utajony i przy kolejnych nawrotach skąpo- lub bezobjawowo. Świadczy o tym fakt zgłaszania się do nefrologa pacjentów z niewydolnością nerek lub nefropatią refluksową, którzy w dzieciństwie byli leczeni z powodu błędnie rozpoznanych nawracających zakażeń układu oddechowego, zespołu złego wchłaniania, braku łaknienia oraz zahamowania prawidłowego przyrostu masy ciała i wzrostu. Dane z wywiadu, które mają duże znaczenie dla rozpoznania, to przewlekające się lub nawracające moczenie nocne, bóle brzucha o różnej lokalizacji, nudności, wymioty oraz stany gorączkowe o niewyjaśnionej etiologii. Badanie fizykalne dziecka z zakażeniem układu moczowego poza pomiarem ciśnienia tętniczego krwi powinno obejmować dokładne badanie jamy brzusznej oraz obejrzenie ujścia cewki moczowej i sromu w celu wykluczenia zmian zapalnych.
|
|
