DIALPED

Zakażenia układu moczowego (ZUM) występują w każdym wieku i należą do częstych chorób, z którymi spotyka się lekarz w praktyce szpitalnej i ambulatoryjnej. U dzieci układ moczowy stanowi po układzie oddechowym drugie co do częstości lokalizacji miejsce zakażeń bakteryjnych. Z uwagi na częstość występowania, jak i odległe następstwa, stanowią one ważny problem diagnostyczny i terapeutyczny. Zakażenie układu moczowego u noworodków i niemowląt może stano-wić bezpośrednie zagrożenie życia, a tworzące się w wyniku ZUM blizny w nerkach mogą być przyczyną nadciśnienia i niewydolności nerek w późniejszym okresie oraz wielu powikłań u kobiet w ciąży (1, 2, 3). Zmiany bliznowate pojawiają się zwykle do 5 r.ż. Pojawienie się blizn w wieku póź-niejszym należy do rzadkości, chociaż ostatnio na występowanie blizn w nerkach u dzieci starszych zwraca uwagę wielu autorów (4, 5). Choroba ma charakter nawrotowy, zwłaszcza u dziewczynek, u których nawroty występują w 30-60% przypadków. Fakt, że liczba objawów spada z każdym nawrotem, stwarza niebezpieczeństwo zbyt późnego rozpoznania choroby. Wykazano, że u dziewczynek z nawracającymi zakażeniami układu moczowego i ze zmianami bliznowatymi w nerkach nawroty ZUM występują w życiu dorosłym, a zwłaszcza w okresie ciąży, która jest w związku z tym obarczona ryzykiem powikłań (6). Około 10% dzieci i 20-50% kobiet przechodzi przynajmniej jeden epizod zakażenia układu moczowego w swoim życiu. Zakażenie występuje częściej u płci żeńskiej, z wyjątkiem okresu noworodkowego i niemowlęcego, w którym chłopcy chorują częściej niż dziewczynki, co ma prawdopodobnie związek z ich mniejszą odpornością na zakażenia, głównie bakteriami Gram-ujemnymi. Znaczenie częstsze występowanie ZUM u dziewczynek i kobiet związane jest z anatomiczną bliskością ujścia cewki moczowej, pochwy i odbytnicy oraz krótszą niż u mężczyzn cewką moczową. Ponadto u kobiet aktywnych seksualnie szczególnie często występuje ZUM, ponieważ stosunek płciowy ułatwia przedostanie się zarazków z okolicy ujścia cewki moczowej i samej cewki do pęcherza moczowego. Również środki antykoncepcyjne oraz kapturki dopochwowe zwiększają ryzyko ZUM, naruszają one bowiem fizjologiczną florę bakteryjną o niskiej wirulencji, która chroni układ moczowy przed kolonizacją innymi, bardziej zjadliwymi szczepami bakteryjnymi (7). Najważniejszym czynnikiem usposabiającym do zakażeń układu moczowego są wady dróg moczowych, zwłaszcza odpływy pęcherzowo-moczowodowe (opm). U dziewczynek z odpływami pęcherzowo-moczowodowymi liczba powtarzających się epizodów ZUM w pierwszej dekadzie życia jest większa niż u ich rówieśniczek. Stwierdzono również większą częstość występowania przewlekłego odmiedniczkowego zapalenia nerek. Zakażenie układu moczowego może być pierwszym sygnałem istnienia nieprawidłowości anatomicznych w układzie moczowym (8, 9). Zakażenie towarzyszące odpływowi może powodować bliznowacenie nerki. Do zmian bliznowatych może dochodzić nawet przy braku zakażenia, jeżeli odpływowi towarzyszy wysokie ciśnienie w drogach moczowych, co stwarza możliwość powstania odpływów wewnątrznerkowych usposabiających do bliznowacenia. Wczesne rozpoznanie i prawidłowe leczenie dzieci z opm i ZUM zmniejsza ryzyko powstania zmian bliznowatych w nerkach i późnych następstw, takich jak nadciśnienie i niewydolność nerek ( 10).