Postępująca automatyzacja dializy otrzewnowej osiągnie swój szczyt z zastosowaniem systemów wytwarzających "on-line" płyny przeznaczone dla indywidualnego pacjenta. Skład tych płynów powinien uwzględniać nie tylko usuwanie toksyn mocznicowych i wody, ale powinien również zapewniać dostarczanie składników odżywczych niwelujących czynniki ryzyka dla układu krążenia. Kolejnym krokiem rozwoju na tej drodze jest zastosowanie technik genetycznych, które umożliwią wykorzystanie w komórkach mezotelialnych otrzewnej układów enzymatycznych metabolizujących azot. W komórkach tych z mocznika, kreatyniny, kwasu moczowego, siarczanów, fosforanów, jonów wodorowych będą syntetyzowane aminokwasy, polipeptydy oraz białka. Związki te przechodziłyby do układu limfatycznego, a następnie krwi przez rozstępy w przeponie. Energia dla tych procesów pochodzić będzie z metabolizmu węglowodanowego. Cewnik dootrzewnowy służyłby w tej technice do dostarczania bogatych w energię roztworów do wykorzystania przez komórki mezotelium (14).
Następnym etapem może być wprowadzenie do tych komórek genu erytropoetynowego z jego sekwencją regulacyjną, a także struktury metabolicznej charakterystycznej dla komórek cewki proksymalnej, wyłapującej i przetwarzającej beta-2 mikroglobulinę. Można również myśleć o dodawaniu kolejnych struktur metabolicznych, odpowiadających przykładowo za metabolizm witaminy D itp. Interesującą koncepcją
usuwania nadmiaru wody u pacjentów anefrycznych jest umieszczenie na komórkach mezotelium dużych cząsteczek polimerowych posiadających ładunek elektryczny. Chmura elektryczna otaczająca taki polimer stanowi silny impuls osmo-tyczny ściągający wodę do jamy otrzewnowej. Woda ta może być odprowadzana do pęcherza połączonego z pompką wy-posażoną w jednokierunkowy zawór (zasada podobna jak przy wodogłowiu). Pompka może być uciskana przez pacjenta ręką, można też ją umieścić podskórnie nad grzebieniem talerza biodrowego, gdzie będzie dochodziło do ucisku tej okolicy przy ruchach oddechowych (1).
Najbliższa dekada zdecyduje, które z proponowanych in-nowacji farmakologicznych i technicznych w zakresie zacho-wawczego leczenia niewydolności nerek, dializy otrzewnowej i hemodializy mają szanse na wejście do codziennej praktyki. Granicą tych zmian jest obecnie tylko wyobraźnia badaczy, limitowana uwarunkowaniami ekonomicznymi.
