|
Wskaźnik dializy Kt/V (dialysis index)
Wskaźnik dializy Kt/V, zaproponowany przez Gotcha i Sargenta w 1983 roku jako wynik analiz NCDS, opisuje frakcjonowany klirens objętości dystrybucji (ułamek objętości V oczyszczony klirensem K w czasie t). Wskaźnik ten stał się uniwersalnym i powszechnie uznanym wykładnikiem adekwatności dializoterapii, niezależnie od stosowanych metod oraz oceny stopnia zagrożenia toksemią mocznicową u chorych w okresie przeddializacyjnym. Wyliczony dwoma sposobami Kt/V może określić:
- dawkę dializy przepisaną (prescribed), o ile do wzoru podstawimy wyliczoną wartość klirensu dializatora w ml/min. (na podstawie KoA, przepływu krwi Qb, przepływu dializatu Qd i poprawki hematokrytowej), rzeczywisty czas dializy w min. oraz szacunkową wartość objętości dystrybucji w ml (średnio 58% m.c. lub wyliczoną ze wzorów Watsona i współpracowników);
- dawkę dializy dostarczoną (delivered), o ile wartość Kt/V wyliczymy ze stosunku stężeń mocznika przed dializą C0 do stężeń po dializie C1 wg wzoru:
Wartości Kt/V, przepisana i dostarczona, powinny być identyczne. Różnice pomiędzy nimi mogą wynikać z wielu przyczyn (tzw. "błąd Kt/V"). związanych m.in. z:
- samym pacjentem (recyrkulacja w dostępie naczyniowym, niskie przepływy krwi, stosowanie cewników, dializa na igle pojedynczej, niedoszacowanie objętości dystrybucji, oszukiwanie na wadze);
- tzw. "czynnikiem ludzkim" (niższe przepływy efektywne krwi przez dializator z winy pielęgniarek, nieuważna kontrola czasu dializy, brak kontroli jakościowej dializatorów w procesie reutylizacji, błędy w oznaczeniach laboratoryjnych stężeń mocznika);
- tzw. "czynnikami mechanicznymi" (dekalibracja pomp krwi i dializatu w maszynach, wykrzepianie w dializatorach).
W większości przypadków dawka dializy dostarczonej jest zbyt mała, co oznacza niedodializowanie i związane z nim następstwa. Kliniczną wartość Kt/V potwierdzono w badaniach NCDS, uznając wartość wskaźnika 0,8 -1,0 jako minimalną dawkę dializy, poniżej której znacznie wzrasta ryzyko niedodializowania i niepowodzenia terapii. Obecnie uważa się, że dla hemodializowanych 3 razy w tygodniu pacjentów wartość Kt/V powinna wynosić 1,2-1,4, a dobre odległe wyniki uzyskuje się również po przekroczeniu tej wartości. W surowicy hemodializowanych stwierdzono statystycznie znamienne obniżenie stężeń kreatyniny po przekroczeniu wartości wskaźnika 1,4. Śmiertelność chorych przewlekle dializowanych (średnia wartość Kt/V 1,67), oceniana na podstawie wieloletnich obserwacji autorów francuskich była najniższa. Zakładana (optymalna) wartość wskaźnika Kt/V dla hemodializowanych chorych może podlegać pewnym modyfikacjom w zależności od liczby dializ w tygodniu n, klirensu resztkowego własnych nerek KR i współczynnika katabolizmu białka pcr. Zależności te przedstawiono w tabeli 1. We wszystkich publikowanych ostatnio pracach nt. modelowania i żywienia zwraca się uwagę na wysoką, liniową korelację pomiędzy Kt/V i pcr. Wysoki wskaźnik dializy jest najlepszym prognostykiem wzrostu pcr.
Tabela I. Modyfikacje wartości wskaźnika dializy Kt/V wg Goacha i Lopota.
| n |
KR (ml/min.) |
pcr (g/kg/dobę) |
zakładana (wyliczona) wartość wskaźnika |
3
3
3
3
2
2 |
0-1
0-1
0-2,5
<2,5
>=;2,5
>2,5 |
<0,8
0,8-1,1
>1,1
>1,1
0,8-1,1
>1,1 |
Kt/V 1,0-1,2
Kt/V 1,2-1,4
Kt/V =1,1 + 0,67 (pcr - 1,1)
Kt/V = KDp x tDp/Vte + 5,9 KR/Vte
Kt/V 1,8 - 3,0
Kt/V = KDp x tDp/Vte = 10,1 KR/Vte
|
Objaśnienia:
KDp - klirens dializatora przepisany,
tDp - czas dializy przepisany,
Vte - objętość dystrybucji pacjenta (teoretyczna), wyliczana z 4 sesji m.k.m. jako średnia,
KR - klirens resztkowy mierzony co 2 miesiące z 24-godzinnej zbiórki moczu
pcr - współczynnik katabolizmu białka
|
|
