W każdym przypadku moczenia należy ustalić przyczynę w oparciu o wywiad, badanie przedmiotowe oraz dodatkowe badania diagnostyczne, ponieważ może ono występować u zupełnie zdrowych dzieci, ale także może być objawem poważnej choroby.
Szczegółowe zebranie wywiadów, w tym rodzinnych, często nasuwa właściwe rozpoznanie. Należy zwrócić uwagę na to, czy dziecko moczy się tylko w nocy i jak często, czy popuszcza mocz w ciągu dnia, czy skariy się na parcie i ból przy oddawaniu moczu. Przedłużona mikcja z kroplowym wyciekiem moczu sugeruje obecność przeszkody podpęcherzowej lub zaburzenia koordynacji wypieraczowo-zwieraczowej. Wyciek moczu u dziewczynek może wskazywać na istnienie ektopowego ujścia moczowodu. Moczenie nocne może być pierwszym objawem zakażenia układu moczowego lub stanu zapalnego sromu i pochwy. Występowanie moczenia nocnego i dziennego, skłonność do zaparć, zanieczyszczanie się kałem, nawroty zakażeń układu moczowego, przerywany lub nierównomierny strumień moczu przy świadomej mikcji to obraz kliniczny zespołu Hinmana.
W badaniu fizykalnym szczególną uwagę należy zwrócić na narządy moczowo-płciowe, celem wykluczenia wad i stanu zapalnego sromu i pochwy. Równie dokładnie należy zbadać i obejrzeć okolicę lędźwiowo-krzyżową i pośladki. Występowanie owłosionych znamion, marszczenie skóry czy asymetria bruzdy pośladkowej może nasuwać podejrzenie dysrafii, a deformacja i spłaszczenie pośladków są objawem agenezji kości krzyżowej. Jest to wada rzadka, występująca głównie u dzieci matek leczonych w czasie ciąży insuliną z powodu cukrzycy. Wielu autorów uważa, że w diagnostyce moczenia nocnego należy zaniechać jako nieprzydatnego rutynowego wykonywania zdjęć przeglądowych kręgosłupa w odcinku lędźwiowo-krzyżowym. Wskazaniem do ich wykonania lub badania metodą rezonansu magnetycznego są stwierdzane w badaniu fizykalnym nieprawidłowości tej okolicy.
W badaniach laboratoryjnych należy uwzględnić kilkakrotne badanie ogólne moczu, posiew moczu, zdolność zagęszczania moczu oraz rutynowe badania krwi z oceną wskaźników czynności nerek (stężenie kreatyniny, mocznika, elektrolitów, glukozy w surowicy krwi). Podstawowym badaniem w ocenie morfologii nerek i dróg moczowych jest ultrasonografia z oceną zalegania moczu w pęcherzu. Nieprawidłowy wynik USG powoduje konieczność rozszerzenia diagnostyki o badania radiologiczne (cystouretrografia, urografia), renoscyntygraficzne i urodynamiczne. Wskazania do powyższych badań należy ustalać dla każdego dziecka indywidualnie.
U dzieci z pierwotnym izolowanym moczeniem nocnym wyniki powyższych badań są prawidłowe. Za rozpoznaniem pierwotnego izolowanego moczenia nocnego przemawia moczenie nocne od urodzenia, łóżko zmoczone obficie nawet dwukrotnie w ciągu nocy, rodzinne występowanie moczenia, brak wyraźnej różnicy w c.wł. moczu oddanym po nocy w porównaniu do c.wł. moczu oddanego w ciągu dnia i prawidłowa pojemność pęcherza moczowego (14, 15).
Leczenie moczenia nocnego jest trudne, długotrwałe i tylko wtedy będzie skuteczne, jeżeli dla określonego rodzaju schorzenia zostanie zastosowane prawidłowe postępowanie terapeutyczne. Wtórne moczenie nocne wymaga leczenia przyczynowego. W przypadku istnienia wad lub zakażenia układu moczowego usunięcie przyczyny i wyleczenie zakażenia powoduje ustąpienie moczenia u około 70% pacjentów w ciągu kilku miesięcy. Stwierdzane w badaniach urodynamicznych zaburzenia czynnościowe lub neurogenne dolnych dróg moczowych wymagają odpowiedniego leczenia farmakologicznego. W leczeniu moczenia nocnego nie należy również zapominać o uregulowaniu stolca u dzieci z zaparciami i leczeniu przyczynowym lub objawowym alergii.
