Zaburzenia w oddawaniu moczu ze względu na częstość występowania, znaczną uciążliwość dla pacjentów i ich rodzin, niekorzystny wpływ na psychikę oraz grożące powikłania, stanowią istotny problem diagnostyczny i terapeutyczny. Rozpoznanie charakteru zaburzeń ma na celu skuteczne zwalczanie leżących u podłoża schorzeń. Zaburzenia w oddawaniu moczu u dzieci mogą polegać na nietrzymaniu moczu lub moczeniu mimowolnym.
Nietrzymanie moczu jest uszkodzeniem trwałym związanym z wadą anatomiczną układu moczowego lub schorzeniem układu nerwowego i charakteryzuje się nie kontrolowanym wyciekiem moczu. Natomiast
moczenie mimowolne ma etiologię czynnościową i może występować w dzień i w nocy, w ciągu dnia lub tylko w nocy.
Z grupy nietrzymania moczu zostało wyodrębnione moczenie nocne, ponieważ zaburzenia natury anatomicznej czy czynnościowej odgrywają tu znacznie mniejszą rolę aniżeli w przypadku moczenia dziennego lub w postaci mieszanej, kiedy dziecko popuszcza mocz w dzień i moczy się w nocy (1). Moczenie nocne dzieli się na pierwotne, wtórne, izolowane i objawowe. Jeżeli moczenie nocne utrzymuje się od urodzenia określa się je jako moczenie pierwotne. W przypadku nawrotu moczenia po 6-12 mies., kiedy dziecko kontrolowało oddawanie moczu w nocy, mamy do czynienia z moczeniem nocnym wtórnym. Natomiast jeżeli moczeniu nocnemu towarzyszy co najmniej jeden z takich objawów, jak silne parcie na pęcherz, nietrzymanie i "popuszczanie" moczu lub mikcja przerywana, jest to moczenie objawowe. Moczenie nocne występujące od urodzenia jako jedyna dolegliwość u zdrowego dziecka, nazywane jest pierwotnym izolowanym moczeniu nocnym. Jest ono najczęstszym rodzajem zaburzeń w oddawaniu moczu i dotyczy około 85% pacjentów z moczeniem nocnym.
Prawidłowa mikcja jest procesem złożonym, rozwijającym się między 1 a 3 r.ż. Wraz z dojrzewaniem dziecka następuje rozwój świadomej kontroli oddawania moczu zależny od odpowiedniej dla wieku pojemności pęcherza moczowego, świadomej kontroli nad czynnością zwieracza zewnętrznego cewki moczowej i bezpośredniej kontroli korowej możliwości rozpoczęcia lub zahamowania mikcji.
Moczenie nocne to samoistne, niezależne od woli, oddawanie moczu podczas snu w wieku, gdy ta czynność powinna być świadomie kontrolowana. Większość dzieci świadomie kontroluje oddawanie moczu w ciągu dnia już w trzecim roku życia, a 85% osiąga pełną kontrolę nad czynnością pęcherza w wieku 4,5-5 lat. W pozostałej grupie około 15% dzieci rocznie przestaje się
moczyć. Dziewczynki opanowują kontrolę nad moczeniem wcześniej niż chłopcy (2).
Nie ma dokładnych danych dotyczących częstości występowania moczenia nocnego w populacji. Szacuje się, iż na całym świecie moczenie nocne występuje u około 100 mln ludzi. W Anglii w grupie wiekowej 6-16 lat 500 000 dzieci, we Włoszech 700 000, a w USA 5-7 mln dzieci ma problemy z moczeniem nocnym. W wieku 5 lat moczenie nocne występuje u 15%-20% pacjentów, w wieku 7 lat u 7% dziewczynek i 12% chłopców. Powyżej 20 roku życia moczy się jeszcze 1-3% pacjentów. Moczenie nocne występuje częściej u chłopców (3, 4). W Polsce brak jest dokładnych danych dotyczących liczby dzieci z moczeniem nocnym. W większości przypadków dzieje się tak, ponieważ moczenie nocne nadal stanowi problem wstydliwy i często bagatelizowany. Lottman (5) w oparciu o badania ankietowe wykazał, że 48% matek i 50% lekarzy nie traktowało moczenia nocnego jako choroby czy dolegliwości wymagającej diagnostyki i/lub leczenia.
