Wskaźnik dializy Kt/V zaproponowany przez Gotcha i Sargenta w 1983 roku jako wynik analiz NCDS (National Cooperative Dialysis Study) opisuje frakcjonowany klirens objętości dystrybucji (ułamek objętości V oczyszczony klirensem K w czasie t). Wskaźnik stał się uniwersalnym i powszechnie uznanym wykładnikiem adekwatności dializoterapii niezależnie od stosowanych metod oraz oceny stopnia zagrożenia toksemia mocznicowa u chorych w okresie przeddializacyjnym [2,4,6,7,10,13,14,16]. Wyliczony 2 sposobami Kt/V może określić:
- dawkę dializy przepisana - o ile do wzoru podstawimy wyliczona wartość klirensu dializatora w ml/min (na podstawie KoA, przepływu krwi Qb, przepływu dializatu Qd i poprawki hematokrytowej), rzeczywisty czas dializy min oraz szacunkowa wartość objętości dystrybucji w ml (średnio 58% c. Ciała lub wyliczona ze wzorów Watsona i wsp.)
- dawkę dializy dostarczoną - o ile wartość Kt/V wyliczymy ze stosunku stężeń mocznika przed dializą C0 do po dializie Ct wg wzoru:
(20)
używając do tego kieszonkowego kalkulatora inżynierskiego z funkcja logarytmu naturalnego [ln], gotowych tabel lub posługując się programem komputerowym. Wartość Kt/V przypisana i dostarczona powinny być identyczne. Różnice pomiędzy nimi mogą wynikać z wielu przyczyn (tzw "błąd Kt/V") związanych m. Innymi z:
- samym pacjentem (recyrkulacja w dostępie naczyniowym, niskie przepływy krwi, stosowanie cewników, dializa na igle pojedynczej, niedoszacowanie objętości dystrybucji, oszukiwanie na wadze);
- tzw. "czynnikiem ludzkim" (niższe przepływy efektywne krwi przez dializator z winy pielęgniarek, nieuważna kontrola czasu dializy, brak kontroli jakościowej dializatorów w procesie reutylizacji, błędy w oznaczeniach laboratoryjnych stężeń mocznika;
- tzw. "czynnikami mechanicznymi" (dekalibracja pomp krwi i dializatu w maszynach, wykrzepianie w dializatorach).
W większości przypadków dawka dializy dostarczonej jest zbyt mała, co oznacza niedodializowanie i związane z nim następstwa. Kliniczna wartość Kt/V potwierdzono w badaniach NCDS, uznając wartość wskaźnika 0,8 1,0 jako minimalną dawke dializy poniżej której znacznie wzrasta ryzyko niedodializowania i niepowodzenia terapii. Obecnie uważa się, że dla hemodializowanych 3 razy w tygodniu pacjentów wartość Kt/V powinna wynosić od 1,2 - 1,4 a dobre odległy wyniki uzyskuje się również po przekroczeniu tej wartości. W surowicy hemodializowanych stwierdzono statystycznie znamienne obnizenie stężeń kreatyniny po przekroczeniu wartości wskaźnika 1,4. Śmiertelność chorych przewlekle dializowanych (średnia wartość Kt/V 1,67) oceniana na podstawie wieloletnich obserwacji przez autorów francuskich była niższa. Zakładana (optymalna) wartość wskaźnika Kt/V dla hemodializowanych chorych może podlegać pewnym modyfikacjom w zależności od liczby dializ w tygodniu (n), klirensu resztkowego własnych nerek KR, współczynnika katabolizmu białka pcr.
We wszystkich publikowanych ostatnio pracach na temat modelowania i żywienia zwraca się uwagę na wysoka, liniową korelację pomiędzy Kt/V i pcr. Wysoki wskaźnik dializy jest najlepszym prognostykiem wzrostu per [9].
