W zależności od stopnia zaawansowania
przewlekłą niewydolność nerek w okresie przeddializacyjnym można
podzielić na 4 okresy. W poszczególnych
okresach różne są objawy kliniczne,
różne postępowanie dietetyczne i wspomagające leczenie farmakologiczne.
PIERWSZY
OKRES przewlekłej
niewydolności charakteryzuje się
spadkiem filtracji kłębuszkowej
(klirensu nerkowego) do ok. 50% normy,
tj. ok. 50- 60 ml/ min i nosi nazwę niewydolności
utajonej. Pacjenci nie
odczuwają żadnych dolegliwości
odnoszących się do układu moczowego,
są sprawni, aktywni. Dowodem na
uszkodzenie nerek jest niski ciężar
właściwy moczu (poniżej 1,010 g/ ml).
Często u tych pacjentów obserwujemy
zmiany w USG nerek lub w wykonanej
urografii. Na tym etapie niewydolności
nie są zalecane żadne ograniczenia
dietetyczne. Większość pacjentów nie
wymaga leczenia farmakologicznego.
Zalecana jest tylko okresowa kontrola
lekarska.
DRUGI OKRES niewydolności nerek nosi
nazwę niewydolności
wyrównanej. Klirens nerkowy
waha się od 20- 50% normy, tj. od 30 do
50 ml/ min. We krwi pacjentów obserwuje
się podwyższenie stężeń mocznika i kreatyniny, może pojawić się niewielka
niedokrwistość, kwasica, pobolewania
kości. Zdarza się, że większy
wysiłek fizyczny bywa męczący. U niektórych chorych może wystąpić
nadciśnienie. U chorych w tym okresie
powinno wykonywać się badania krwi
(oznaczyć stężenia mocznika,
kreatyniny, fosforu, potasu, wapnia i sodu, wykonać morfologię krwi,
sprawdzić stan odżywienia).
Ograniczenia dietetyczne mogą polegać
na kontroli i ograniczeniu w diecie
podaży fosforu, podaży białek o wysokiej wartości biologicznej i w ilościach nie przekraczających 1- 1, 2
g/ kg/ dobę u dorosłych i 1- 1,5 g/ kg/
dobę u dzieci. O ile na tym etapie
niewydolności nie obserwujemy
nadciśnienia - nie ma potrzeby
ograniczania płynów ani soli. Z leków
zaleca się leki ograniczające
wchłanianie fosforu z przewodu
pokarmowego, aktywne metabolity witaminy
D 3 i inne witaminy. W
razie nadciśnienia należy je
zdecydowanie leczyć .
TRZECI OKRES niewydolności to niewydolność
niewyrównana. Klirens nerkowy
spada od 20 do 5% normy, tj. od 30 do 5
ml/ min. Objawy nasilającego się
zatrucia mocznicowego są coraz bardziej
wyraźne. Pojawiają się nudności i ranne wymioty, bóle kostne i dolegliwości stawowe, niedokrwistość -
często oporna na leczenie, obrzęki,
nadciśnienie i znaczne osłabienie. Dla
wielu chorych wykonywanie podstawowych
czynności staje się poważnym
problemem. Często pobyt w szpitalu
poprawia stan chorego. Pacjenci ci
powinni zastosować się do wyraźnych
ograniczeń dietetycznych (dieta
niskobiałkowa, niskosodowa,
niskopotasowa, z optymalną ilością
kalorii). Leczenie farmakologiczne
obejmuje wielokierunkowe działania
łagodzące objawy i ma na celu poprawę
funkcji wielu narządów. Pacjenci muszą
być bardzo systematycznie kontrolowani w przychodniach i poradniach
nefrologicznych, tak by lekarz we
właściwym momencie określił, kiedy
pacjent kwalifikuje się do leczenia
nerkozastępczego. Dobrze jest, by
pacjenci z niewydolnością nerek na tym
etapie pozostawali pod kontrolą jednego
lekarza, co umożliwia wykrycie mało
znaczących objawów pogarszania się
stanu zdrowia lub wskazujących na
postęp niewydolności nerek.
CZWARTY OKRES przewlekłej niewydolności
nerek to niewydolność
schyłkowa, w której klirens nerkowy
spada poniżej 5%, tj. wynosi około 5
ml/ min lub mniej. Klinicznie jest to zaawansowana mocznica, w której stan
chorego może być ciężki, a dolegliwości dotyczyć serca (mocznicowe
zapalenie osierdzia), naczyń
krwionośnych (krwawienia z przewodu
pokarmowego), układu nerwowego
(senność, zmęczenie, drżenia
mięśniowe, śpiączka mocznicowa),
układu kostnego (osteoporoza).
Ograniczenia dietetyczne są już znaczne
- dotyczą ilości spożywanych białek,
jonów, płynów, Pacjenci wymagają
opieki, są przywiązani do łóżka.
Leki już nie wystarczają. Jedynym dla
nich ratunkiem pozostaje dializa.
